Praca zdalna, telepraca – subiektywne różnice
Zgodnie z art. 94 kodeku pracy pracodawca ma zaznajomić pracownika ze sposobem wykonywania pracy, czyli musi go poinformować także o zasadach pracy zdalnej.
Z kolei art. 104 kodeku pracy wskazuje m.in. że należy określić wyposażenie pracowników w narzędzia i materiały niezbędne do świadczenia obowiązków.
Z powyższego wynika, że pracownikowi skierowanemu do pracy zdalnej należy zapewnić np.: służbowy telefon, laptop, jeśli jego obowiązki wymagają korzystania z nich. Możliwe jest, aby firma porozumiała się z pracownikiem, że np.: w domu pracuje on na prywatnym sprzęcie (oczywiście jeśli jest to możliwe z uwagi np.: na dostęp do wewnętrznej sieci elektronicznej pracodawcy).
Obowiązki pracodawcy
Polecenie pracy zdalnej nie zwalnia pracodawcy z obowiązku dbania o zdrowie i życie zatrudnionych oraz zapewnienie im bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.
Jeśli firma zleca danej osobie pracę z domu, to powinna poinformować ją o konieczności przestrzegania zasad bhp, zgłaszania nieprzewidzianych zdarzeń, pozostawania w kontakcie z pracodawcą i do jego dyspozycji. Jeśli w trakcie pracy zdalnej dojdzie do wypadku, to będzie on kwalifikowany jako wypadek przy pracy.
Prawa pracownika
Kiedy pracownik nie ma w praktyce możliwości świadczenia pracy z miejsca zamieszkania np. z przyczyn socjalno-bytowych. Firma w takiej sytuacji może wydać polecenie pracy zdalnej, w innym bezpiecznym miejscu. W przeciwnej sytuacji zatrudniony może odstąpić od wykonywania obowiązków. Kiedy podczas wykonywania przez pracownika praca zdalna stwarza bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. Jeżeli samo powstrzymanie się od wykonywania pracy nie usuwa zagrożenia, podwładny ma prawo oddalić się z miejsca pracy, zawiadamiając o tym przełożonego. Za czas powstrzymania się od obowiązków i oddalenia z firmy, pracownik zachowuje wynagrodzenie.
Obowiązki pracownika
Pracownik musi pamiętać, że decyzja o odstąpieniu podlega ocenie pod kątem zasadności. Oznacza to, że mógł zaprzestać pracy, tylko gdy i ryzyko dla zdrowia i życia, było rzeczywiste. W przeciwnej sytuacji zatrudniony powinien liczyć się z konsekwencjami ze strony pracodawcy (np. karą porządkową, zwolnieniem z pracy) i ewentualnym sporem przed sądem.
Telepraca , Home Office, Praca zdalna – subiektywne różnice
| Telepraca | Home Office | Praca zdalna | |
| Umocowanie prawne | Kodeks Pracy, Dział I, Rozdział IIb | Brak | Art. 3 Specustawy z 2 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 374) |
| Sposób wykonywania pracy | Regularny, możliwy wniosek pracownika | Okazjonalny (mniej niż połowa czasu pracy) | Wymuszony sytuacją, na polecenie |
| Forma | Pisemna | Pisemna | Możliwa ustna, zalecana pisemna |
| Miejsce wykonywania pracy | Poza zakładem pracy | Poza zakładem pracy, z założenia w domu | Poza zakładem pracy, w domu, gdy istnieje taka możliwość |
| Wniosek o zaprzestanie | W terminie do 3 miesięcy wiążący każdą ze stron | Nie dotyczy | Czas regulowany ustawą |
| Umowa o pracę w warunkach telepracy | Pracodawca przedstawia miejsce w strukturze organizacyjnej
Możliwa kontrola w miejscu pracy, w domu za uprzednią zgodą |
Nie dotyczy | Możliwa kontrola w miejscu pracy, w domu za uprzednią zgodą
Realnie, nie dotyczy |
| Pierwsza kontrola | Na wniosek pracownika przed rozpoczęciem przez niego wykonywania pracy | Nie dotyczy | Realnie, nie dotyczy |
| Zasady pracy | Pracodawca dostarcza sprzęt, ubezpiecza go i pokrywa wszelkie koszty z nim związane, chyba że pracownik postanowi inaczej | Porozumienie | Porozumienie, pracodawca z reguły musi dostarczyć sprzęt ze względu na wewnętrzne systemy |
| Za korzystanie z własnego sprzętu przez pracownika przysługuje | Pracownikowi należy się ekwiwalent określony w porozumieniu, regulaminie lub umowie | Porozumienie | Porozumienie |
| Podstawa rozliczenia | Efekt pracy | Efekt pracy | Efekt pracy |
| Dostępność pracownika | Pełna w godzinach pracy | Pełna w godzinach pracy | Pełna w godzinach pracy |
| Ochrona danych | Obowiązkowa, potwierdzenie znajomości na piśmie | Obowiązkowa, zalecane potwierdzenie znajomości na piśmie | Obowiązkowa, zalecane potwierdzenie znajomości |
| Zakaz dyskryminacji | Obligatoryjny | Obligatoryjny | Obligatoryjny |
| Realizacja obowiązków działu X Kodeksu pracy | Kiedy praca wykonywana jest w domu pracownika z wyłączeniem: – dbałości o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy, – rozdziału III KP Obiekty budowlane i pomieszczenia pracy – zapewnienia odpowiednich urządzeń higieniczno- sanitarnych |
Podobnie jak przy telepracy wyłączeniem: – dbałości o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy, – rozdziału III KP Obiekty budowlane i pomieszczenia pracy – zapewnienia odpowiednich urządzeń higieniczno- sanitarnych. |
Kiedy praca wykonywana jest w domu pracownika z wyłączeniem: – dbałości o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy, – rozdziału III KP Obiekty budowlane i pomieszczenia pracy – zapewnienia odpowiednich urządzeń higieniczno- sanitarnych |
Czy organizować pracę zdalną według wymagań jak dla telepracy?
Pojęcie pracy zdalnej pojawiło się w uchwalonej 2 marca 2020 r. ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (specustawie), która weszła w życie 8 marca 2020 r. Pisaliśmy już o tym we wpisie BHP, a koronawirus.W akcie tym brakuje jednak definicji tego pojęcia. Przyjmuje się, za wytyczne do organizacji tej formy pracy przepisy Rozdziału IIb Działu II Kodeksu pracy. Jednak ze względu na sytuacje istotnego znaczenia nabiera porozumienie pomiędzy pracownikiem, a pracodawcom (art. 211 pkt. 7 kodeks pracy).